حقيقت توسل

 

حقيقت توسل

معناي حقيقي توسل چيست؟ چرا با وجود خداوند ما امامان را واسطه قرار مي دهيم؟.

«توسل» در لغت، به معناي مدد جستن از «وسيله اي» براي نيل به مقصود است.

انسان براي رسيدن به مراد خويش، بايد به اسباب و واسطه هاي فيض، متوسل شود. ايجاد مزرعه آباد جز از طريق شخم زدن زمين وكاشتن نهال و دادن آب و كود به مقدار مشخص و زمان معين و... امكان پذير نيست.بر اين اساس توسل -  به معناي استفاده از اسباب-  لازمه زندگي انسان در جهاني است كه قانون اسباب و مسببات بر آن حاكم است.

مقصود از توسل در اصطلاح كلامي مسلمانان،« تمسك جستن به اوليايي الهي در درگاه خداوند، به منظور بر آمدن نياز ها» است.

 

ريشه قرآني توسل

خداوند اموري را به عنوان اسباب و وسايل در جهت تقرب و نزديكي به درگاه خويش قرار داده و ما را به توسل به آن امور؛ فرمان داده است: { يا ايها الذين آمنوا اتقو الله وابتغو اليه الوسيلة}[1] «اي مؤمنان! پرواي الهي داشته باشيد وبه سوي او وسيله تحصيل كنيد».

با توجه به عدم تقييد كلمه «وسيله» اطلاق آن شامل هر چيزي مي شود كه صلاحيت نزديك كردن انسان به پيشگاه خداوند را دارد. همان طور كه نماز، روزه، احسان به يتيم، دستگيري از مستمندان، خدمت به خلق خدا و... اسباب تقرب به خداوند هستند؛ استمداد از پيامبران و اولياي الهي نيز وسيلة تقرب به خداوند است. از اين رو هنگام دعا، خداوند را به حق بندگان صالح و آبرومند درگاه او، قسم مي دهيم و يا از اوليايي الهي مي خواهيم كه براي ما در درگاه الهي دعا كنند.

همچنين در روايات نبوي-  مستند نزد شيعه و اهل سنت-  آمده است: « كل دعاء محبوب حتي يصلي علي محمد و آل محمد»[2]، هر دعايي محبوب است تا اين كه بر محمد و آل محمد درود فرستاده شود». بنا بر اين صلوات و درود بر پيامبر(ص) و اهل بيت و توجه به آنان،يكي از مهم ترين وسايل تقرب به خدا و بهره گيري از فيوضات الهي است.

 

حكمت توسل

الف: علت اعطاي اين نقش به بزرگان دين و اوليايي الهي، جايگاه معنوي آنان است. همه موجودات عالم هستي، آيات و نشانه هاي حضرت حقند. هر موجودي به اندازه وسعت وجودي اش، نشانگر اسماء و صفات خداوند سبحان است.

عالي ترين و تابناك ترين جلوه وظهور حضرت حق، در آينه وجود انسان كامل (پيشوايان معصوم) محقق مي گردد. انسان كامل آينة تمام نماي اسماء و صفات حضرت حق و جلوه گاه و مظهر جلال و جمال پروردگار است. توسل به انسان كامل، در حقيقت توجه به جلال و جمال خدا و توسل به چشمة فيض او است.

ب: خداوند خواسته است، اولياي خود را در كانون توجه و اقبال مردم قرار دهد. توجه به آنان – به عنوان انسان هاي كامل -  و بر قراري ارتباط عاطفي و معنوي با ايشان، تأكيد بر حقانيت و اسوه بودن آنان است و موجب مي شود مردم با مراجعه به آنان و الگو گيري از ايشان به طريق هدايت و سعادت، دست يابند.

    

 

---

[1] -  مائده آيه 35

[2] -  ميزان الحكمه، ج 4، ص 1662، ح 10794.